Fontes novi adhuc aggregantur. Si erravi, ut me certiorem facias per litteras electronicas quaeso.
New sources are still being added. If I have made a mistake, please let me know through email.
ORDO MISSÆ(E Missali Romano, editione typica tertia, 2008 emendata excerptum) |
DE MISSA SINE DIACONO(Ex Institutione generali Missalis Romani, editione typica tertia, 2008 emendata tractatum) |
DE MISSA CUM DIACONO(Ex Institutione generali Missalis Romani, editione typica tertia, 2008 emendata tractatum) |
ANIMADVERTENDA(E diversis fontibus excerpta) |
DE MISSA STATIONALI EPISCOPI DIŒCESANI(E Caeremoniali Episcoporum, editione typica, reimpressa 1995 tractatum) |
Ritus initiales |
Ritus initiales |
Ritus initiales |
||
| 1. Populo congregato, sacerdos cum ministris ad altare accedit, dum cantus ad introitus peragitur. | 120. Populo congregato, sacerdos et ministri, sacris vestibus induti, ad altare
procedunt hoc ordine: a) thuriferarius cum thuribulo fumigante, si thus adhibetur; b) ministri qui deferunt cereos accensos, et inter eos acolythus vel alius minister cum cruce; c) acolythi et alii ministri; d) lector, qui potest Evangeliarium, non autem lectionarium, parum elevatum deferre; e) sacerdos Missam celebraturus. Si incensum adhibetur, sacerdos antequam procedatur, incensum in thuribulo imponit et signo crucis benedicit, nihil dicens. 121. Dum fit processio ad altare, cantus ad introitum peragitur (cf. nn. 47-48). |
172. Evangeliarium parum elevatum deferens, diaconus sacerdotem accedentem ad altare præcedit, secus ad eius latus incedit. | 127. Omnibus paratis, accedente acolytho turiferario, Episcopus incensum turibulo imponit et signo crucis benedicit, ministrante naviculam uno e diaconis. Deinde accipit baculum a ministro. Unus e diaconis librum Evangeliorum sumit, quem clausum reverenter defert in processione ad introitum.De ritibus initialibus128. Dum peragitur cantus ad introitum, fit processio a secretario ad presbyterium hoc modo ordinata:- turiferarius cum turibulo fumigante; - alius acolythus crucem deferens, cum imagine crucifixi in anteriore parte posita, medius inter septem, vel saltem duos, acolythos deferentes candelabra cum candelis accensis: - clerici bini et bini; - diaconus deferens librum Evangeliorum; - alii diaconi, si adsint, bini et bini; - presbyteri concelebrantes, bini et bini; - Episcopus incedens solus, gerens mitram, et baculum pastoralem in manu sinistra portans, manu dextera vero benedicens; - paulisper retro Episcopum, duo diaconi ei assistentes; - denique ministrantes ad librum, mitram et baculum. Si processio transit ante sacellum Ss.mi Sacramenti, nulla fit statio aut genuflexio. |
|
| Cum ad altare pervenerit, facta cum ministris profunda inclinatione, osculo altare veneratur et, pro opportunitate, crucem et altare incensat. Postea cum ministris sedem petit. | 122. Cum ad altare pervenerint, sacerdos et ministri faciunt profundam inclinationem. Crux effigie Christi crucifixi ornata et in processione forte delata, iuxta altare erigi potest ut fiat crux altaris, quæ una tantum esse debet, secus in loco digno reponatur. Candelabra vero super altare vel iuxta illud collocantur; Evangeliarium laudabiliter super altare deponitur. 123. Sacerdos ad altare ascendit ipsumque veneratur osculo. Deinde, pro opportunitate, crucem et altare incensat, illud circumeundo. |
173. Cum ad altare pervenerit, si Evangeliarium defert, omissa reverentia,
ad altare ascendit. Deinde Evangeliario laudabiliter super altare deposito, simul
cum sacerdote altare osculo veneratur. Si vero Evangeliarium non defert, profundam facit altari inclinationem more solito cum sacerdote, et cum ipso altare osculo veneratur. Demum si adhibetur incensum, sacerdoti assistit ad incensum imponendum et ad crucem et altare thurificandum. |
||
|
Cantu ad introitum absoluto, sacerdos et fideles, stantes, signant se signo crucis, dum sacerdos, ad populum conversus, dicit: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus Sancti. Populus respondet: Amen. |
124. His peractis, sacerdos sedem petit. Cantu ad introitum expleto, omnibus
stantibus, sacerdos et fideles signant se signo crucis. Sacerdos dicit: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus Sancti. Populus respondet: Amen. Deinde, versus ad populum et manus extendens, sacerdos eum salutat, una adhibita e formulis propositis. Potest etiam ipse sacerdos vel alius minister, brevissimis verbis introducere fideles in Missam illius diei. |
174. Altari incensato, sedem una cum sacerdote petit, ibique ad latus sacerdotis consistit eique pro necessitate ministrat. | ||
| 2. Deinde sacerdos, manus extendens, populum salutat, dicens: Grátia Dómini nostri Iesu Christi, et cáritas Dei, et communicátio Sancti Spíritus sit cum ómnibus vobis. Vel: Grátia vobis et pax a Deo Patre nostro et Dómino Iesu Christo. Vel: Dóminus vobíscum. Populus respondet: Et cum spíritu tuo. Episcopus, loco Dóminus vobíscum , in hac prima salutatione dicit: Pax vobis. |
||||
| 3. Sacerdos, vel diaconus vel alius minister, potest brevissimis verbis introducere fideles in Missam diei. | ||||
Actus pænitentialis**Die dominica, præsertim tempore paschali, loco consueti actus pænitentialis, quandoque fieri potest benedictio et aspersio aquæ in memoriam baptismi, ut in Appendice II. |
||||
| 4. Deinde sequitur actus pænitentialis ad quem sacerdos fideles invitat, dicens: Fratres, agnoscámus peccáta nostra, ut apti simus ad sacra mystéria celebránda. Fit brevis pausa silentii. Postea omnes simul formulam confessionis generalis perficiunt: Confíteor Deo omnipoténti et vobis, fratres, quia peccávi nimis cogitatióne, verbo, ópere et omissióne: et, percutientes sibi pectus, dicunt: mea culpa, mea culpa, mea máxima culpa. Deinde prosequuntur: Ideo precor beátam Maríam semper Vírginem, omnes Angelos et Sanctos, et vos, fratres, oráre pro me ad Dóminum Deum nostrum. Sequitur absolutio sacerdotis: Misereátur nostri omnípotens Deus et, dimíssis peccátis nostris, perdúcat nos ad vitam ætérnam. Populus respondet: Amen. Vel: 5. Sacerdos fideles invitat ad actum pænitentialem: Fratres, agnoscámus peccáta nostra, ut apti simus ad sacra mystéria celebránda. Fit brevis pausa silentii. Postea sacerdos dicit: Miserére nostri, Dómine. Populus respondet: Quia peccávimus tibi. Sacerdos: Osténde nobis, Dómine, misericórdiam tuam. Populus: Et salutáre tuum da nobis. Sequitur absolutio sacerdotis: Misereátur nostri omnípotens Deus et, dimíssis peccátis nostris, perdúcat nos ad vitam ætérnam. Populus respondet: Amen. Vel: 6. Sacerdos fideles invitat ad actum pænitentialem: Fratres, agnoscámus peccáta nostra, ut apti simus ad sacra mystéria celebránda. Fit brevis pausa silentii. Postea sacerdos, vel diaconus, vel alius minister, sequentes, vel alias, invocationes cum Kýrie, eléison profert: Qui missus es sanáre contrítos corde: Kýrie, eléison. Populus respondet: Kýrie, eléison. Sacerdos: Qui peccatóres vocáre venísti: Christe, eléison. Populus: Christe, eléison. Sacerdos: Qui ad déxteram Patris sedes, ad interpellándum pro nobis: Kýrie, eléison. Populus: Kýrie, eléison. Sequitur absolutio sacerdotis: Misereátur nostri omnípotens Deus et, dimíssis peccátis nostris, perdúcat nos ad vitam ætérnam. Populus respondet: Amen. 7. Sequuntur invocationes Kýrie, eléison , nisi iam præcesserint in aliqua formula actus pænitentialis. V. Kýrie, eléison. R. Kýrie, eléison. V. Christe, eléison. R. Christe, eléison. V. Kýrie, eléison. R. Kýrie, eléison. |
125. Sequitur actus pænitentialis. Postea cantatur vel dicitur Kýrie, iuxta rubricas (cf. n. 52). |
10. In quibusdam formulis proferendis, uti v.g. Confiteor, Agnus Dei, Domine non sum dignus, tum ex parte sacerdotum tum ex parte fidelium gestus verba comitantes non semper iidem habentur: nonnulli in supradictis formulis dicendis triplici ictu pectus sibi percutiunt, alii vero semel. Quisnam usus legitime retinendus videtur? Resp. Haec in casu meminisse iuvabit: 1) Gestus et verba saepe saepius vim sibi invicem conferunt. 2) Hac in materia, ut in ceteris, liturgica instauratio veritatem et simplicitatem prosecuta est, secundum illud Sacrosancti Concilii: << Ritus nobili simplicitate fulgere debent ... >> (SC, 34). Dum in Missali Romanu, auctoritate Conilii Tridentini promulgato, gestus etiam minimi frequentissime verba prosequebantur, Missalis Romani, auctoritate Concilii Vaticani II instaurati, rubricae discretione perspicuae inveniuntur quoad gestus. Quibus dictis: a) Verba mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa quae in Confiteor inveniuntur, huiusmodi rubrica in Missali Romano instaurato introducuntur: Omnes simul ... percutientes sibi pectus, dicunt ... (OM, n. 3). In priore Missali, eodem loco, rubrica sic sonabat: Percutit sibi pectus ter. Non videtur igitur quod ter sibi pectus percutere aliquis debeat, in proferendis latino vel alio sermone talibus verbis, etiamsi dicatur mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa. Sufficit quod percutio pectoris fiat. Patet etiam quod unus tantummodo gestus sufficit in illis linguis, in quibus verba ad culpam manifestandam simpliciore modo reddita sunt, uti, verbi gratia, lingua anglica: << I have sinned through my own fault >>, vel lingua gallica: << Oui, j'ai vraiment peche >>. (Notitiae, 14 (1978), pp. 534-535) |
||
|
8.
Deinde, quando præscribitur,
cantatur vel dicitur hymnus: Glória in excélsis Deo et in terra pax homínibus bonæ voluntátis. Laudámus te, benedícimus te, adorámus te, glorificámus te, grátias ágimus tibi propter magnam glóriam tuam, Dómine Deus, Rex cæléstis, Deus Pater omnípotens. Dómine Fili unigénite, Iesu Christe, Dómine Deus, Agnus Dei, Fílius Patris, qui tollis peccáta mundi, miserére nobis; qui tollis peccáta mundi, súscipe deprecatiónem nostram. Qui sedes ad déxteram Patris, miserére nobis. Quóniam tu solus Sanctus, tu solus Dóminus, tu solus Altíssimus, Iesu Christe, cum Sancto Spíritu: in glória Dei Patris. Amen. |
||||
|
9.
Quo hymno expleto, sacerdos, manibus iunctis,
dicit: Orémus. Et omnes una cum sacerdote per aliquod temporis spatium in silentio orant. Tunc sacerdos, manibus extensis, dicit collectam; qua expleta, populus acclamat: Amen. |
127. Deinde sacerdos populum ad orandum invitat, manibus iunctis, dicens: Orémus. Et omnes una cum sacerdote ad breve tempus silentes orant. Tunc sacerdos, manibus extensis, dicit collectam, qua expleta, populus acclamat: Amen. |
|||
Liturgia verbi |
Liturgia verbi |
Liturgia verbi |
||
| 10. Deinde lector ad ambonem pergit, et legit primam lectionem, quam omnes sedentes auscultant. | 128.Collecta conclusa, omnes sedent. Sacerdos potest, brevissimis verbis, fideles in liturgiam verbi introducere. Lector vero ad ambonem pergit, et ex lectionario ibi iam ante Missam posito proclamat primam lectionem, quam omnes auscultant. In fine lector profert acclamationem Verbum Dómini, omnibus respondentibus Deo grátias. Tunc breve spatium silentii, pro opportunitate, servari potest, ut omnes, ea quæ audierunt meditentur. 135. Si non adest lector, sacerdos ipse omnes lectiones et psalmum profert, stans in ambone. Ibidem, si adhibetur, incensum imponit et benedicit, et, profunde inclinatus, dicit: Munda cor meum. |
176. Si alius quoque idoneus lector absit, diaconus etiam alias lectiones proferat. |
5. Ante biblicas lectiones, interdum presbyteri vel lectores laici proclamant subtitulos pericopae vel etiam rubricam: Prima lectio, altera lectio, etc. Fas est hanc consuetudinem sequi? Resp. Patet quod non. Sicut omnes rubricae, tituli prima lectio, secunda lectio sunt indicationes in commodum legentis. Circa subtitulos, qui constant, vel ex sententia e textu decerpta, vel ex compendio ipsius lectionis, sunt pariter indicationes utiles ad delectum peragendum inter diversos textus, praesertim in Communibus. Unicus titulus proferendus, ille est quo liber biblicus vel, si casus fert, eius auctor enuntiatur. Exempli gratia: Lectio Epistolae secundae beati Pauli apostoli ad Timotheum ... Lectio sancti Evangelii secundum Marcum. (Notitiae, 14 (1978), p. 303) |
|
|
Ad finem lectionis significandam,
lector acclamat: Verbum Dómini. Omnes respondent: Deo grátias. |
||||
| 11. Psalmista, seu cantor, psalmum cantat vel dicit, populo responsum proferente. | 129.Deinde psalmista, vel ipse lector, profert versus psalmi, populo de more responsum proferente. | |||
|
12.
Postea, si habenda sit secunda lectio,
lector eam ex ambone legit, ut supra. Ad finem lectionis significandam, lector acclamat: Verbum Dómini. Omnes respondent: Deo grátias. |
130. Si habenda sit secunda lectio ante Evangelium, lector eam ex ambone proclamat, omnibus auscultantibus, atque in fine acclamationi respondentibus, ut dicitur supra (n. 128). Deinde, pro opportunitate, breve spatium silentii servari potest. | |||
|
13.
Sequitur Allelúia ,
vel alter cantus a rubricis statutus,
prouti tempus liturgicum postulat. 14. Interim sacerdos incensum, si adhibetur, imponit. Postea diaconus, Evangelium prolaturus, ante sacerdotem profunde inclinatus, benedictionem petit, submissa voce dicens: Iube, domne, benedícere. Sacerdos submissa voce dicit: Dóminus sit in corde tuo et in lábiis tuis, ut digne et competénter annúnties Evangélium suum: in nómine Patris, et Fílii, + et Spíritus Sancti. Diaconus signat se signo crucis et respondet: Amen. |
131. Postea omnes surgunt et canitur Allelúia vel alius cantus, prout tempus liturgicum postulat (cf. nn. 62-64). | 175. Dum Allelúia vel alter cantus profertur, si adhibetur incensum, ad impositionem
thuris sacerdoti ministrat, deinde, ante sacerdotem profunde inclinatus,
benedictionem petit, submissa voce dicens: Iube, domne, benedícere. Sacerdos eum benedicit, dicens: Dóminus sit in corde tuo. Diaconus signat se signo crucis et respondet: Amen. Deinde Evangeliarium, quod super altare collocatum est, facta altari inclinatione, sumit et ad ambonem pergit librum parum elevatum deferens, præcedentibus thuriferario cum thuribulo fumigante atque ministris cum cereis accensis. |
||
|
Si vero non adest diaconus, sacerdos ante altare inclinatus secreto dicit: Munda cor meum ac lábia mea, omnípotens Deus, ut sanctum Evangélium tuum digne váleam nuntiáre. |
132. Dum canitur Allelúia vel alius cantus, sacerdos incensum, si adhibetur, imponit et benedicit. Deinde, manibus iunctis, et profunde inclinatus ante altare, dicit secreto: Munda cor meum. | |||
|
15. Postea diaconus, vel sacerdos, ad ambonem pergit, ministris pro opportunitate cum incenso et cereis eum comitantibus, et dicit: Dóminus vobíscum. Populus respondet: Et cum Spíritu tuo. Diaconus, vel sacerdos: Lectio sancti Evangélii secundum N. et interim signat et seipsum in fronte, ore et pectore. Populus acclamat: Glória tibi, Dómine. Deinde diaconus, vel sacerdos, librum, si incensum adhibetur, thurificat, et Evangelium proclamat. |
133. Tunc Evangeliarium, si est in altari, accipit et, præcedentibus ministris
laicis, qui thuribulum et cereos deferre possunt, ad ambonem accedit, Evangeliarium parum elevatum deferens. Adstantes ad ambonem se convertunt, singularem reverentiam erga Evangelium Christi manifestantes. 134. In ambone sacerdos aperit librum et, manibus iunctis, dicit: Dóminus vobíscum, populo respondente: Et cum spíritu tuo, et deinde Léctio sancti Evangélii, pollice signans librum et seipsum in fronte, ore et pectore, quod faciunt et ceteri omnes. Populus acclamat, dicens: Glória tibi, Dómine. Sacerdos librum, si incensum adhibetur, thurificat (cf. nn. 276-277). Deinde proclamat Evangelium, et in fine profert acclamationem: Verbum Dómini, omnibus respondentibus: Laus tibi, Christe. Sacerdos librum osculatur, secreto dicens: Per evangélica dicta. |
175. Ibi populum salutat dicens, manibus iunctis: Dóminus
vobíscum, dein ad verba Léctio sancti Evangélii, pollice signat librum et
postea seipsum in fronte, ore et pectore, librum incensat et proclamat
Evangelium. Quo finito, acclamat: Verbum Dómini, omnibus respondentibus: Laus
tibi, Christe. Deinde librum osculo veneratur, secreto dicens: Per evangélica
dicta, et ad sacerdotem redit. Quando diaconus Episcopo ministrat, librum ei defert osculandum vel ipse osculatur, secreto dicens: Per evangélica dicta. In celebrationibus sollemnioribus Episcopus, pro opportunitate, benedictionem cum Evangeliario populo impertit. Evangeliarium demum ad abacum vel aliud locum aptum et dignum deferri potest. |
Diaconus, librum Evangeliorum sollemniter deferens, ad ambonem pergit, praecedentibus turiferario cum turibulo66 et acolythis cum cereis accensis.67 66 Cf. Missale Romanum, Institutio generalis, nn. 93-95, 131; Romano more cum turiferarius in processione incedit, << debet, elevatis aequaliter manibus, tenere turibulum dextera; pollice in anulum maiorem immisso, medio vero eiusdem manus digito minorem catenae elevante coopertorium appositum reget et sustinebit; sinistra manu pedem naviculae cum incenso et cochleari gestabit >> (Caeremoniale Episcoporum, ed. 1886, I, XI, 7). 67 Cf. Missale Romanum, Institutio generalis, nn. 94, 131; secundum Romanam consuetudinem acolythi << candelabra accipient manu dextera, ita ut qui a parte dextera incedit ponat manum sinistram ad pedem candelabri, dexteram vero ad medium candelabri globum, et qui incedit a parte sinistra ponat dexteram ad pedem et sinistram ad eundem glubum >> (Caeremoniale Episcoporum, ed. 1886, I, XI, 8). (Caeremoniale episcoporum, editio typica, reimpressio 1995, n. 74) Diaconus accedit ad altare, huc convenientibus turiferario cum turibulo fumiganti, atque acolythis cum cereis accensis. Diaconus, facta altari inclinatione, reverenter sumit librum Evangeliorum atque omissa reverentia altari, librum sollemniter deferens ad ambonem pergit, praecedentibus turiferario et acolythis cum cereis.(Caeremoniale episcoporum, editio typica, reimpressio 1995, n. 140) In Missa, in celebratione verbi et in vigilia protracta, dum Evangelium proclamatur, omnes stant, de more conversi ad eum qui legit.(Caeremoniale episcoporum, editio typica, reimpressio 1995, n. 74) Diaconus librum incensat et proclamat Evangelium, omnibus stantibus et ad eum de more conversis.(Caeremoniale episcoporum, editio typica, reimpressio 1995, n. 141) Postea, saltem in Missa stationali, diaconus ter librum incensat, hoc est in medio, a sinistris, et a dextris. (Caeremoniale episcoporum, editio typica, reimpressio 1995, n. 74) |
|
|
16.
Expleto Evangelio, diaconus, vel sacerdos,
acclamat: Verbum Dómini. Omnes respondent: Laus tibi, Christe. Deinde librum osculatur dicens secreto: Per evangélica dicta deleántur nostra delícta. |
||||
| 17. Deinde fit homilia, quæ a sacerdote vel a diacono habenda est omnibus diebus dominicis et festis de præcepto; aliis diebus commendatur. | 136. Sacerdos, stans ad sedem vel in ipso ambone vel, pro opportunitate, in alio loco idoneo, profert homiliam; qua finita, spatium silentii servari potest. |
Estne opportunum ante vel post homiliam invitare fideles ut se signent signo crucis, illos salutare, ex. gr. dicendo << laudetur Iesus Christus >>, etc.? R. Hoc pendet a legitimis usibus localibus: at, generatim loquendo non est opportunum has consuetudines servare, quia introductae sunt in homiliam ex praedicatione extra Missam. Homilia est pars liturgiae: fideles iam initio Missae signum crucis fecerunt, et salutati sunt. Praestat proinde ut non reiterentur ante vel post homiliam. (Notitiae, vol. 9 (1973), p. 178) Estne opportunum post homiliam in silentio meditari? R. Est valde opportunum. Potestne organum leviter edi dum hoc silentium servatur? R. Potest, dummodo vere leviter fiat et a meditatione non distrahat, sed illi faveat. (Notitiae, vol. 9 (1973), p. 192) |
||
|
18.
Homilia expleta, cantatur vel dicitur,
quando præscribitur, symbolum seu professio fidei. Credo in unum Deum, Patrem omnipoténtem, factórem cæli et terræ, visibílium ómnium et invisibílium. Et in unum Dóminum Iesum Christum, Fílium Dei Unigénitum, et ex Patre natum ante ómnia sǽcula. Deum de Deo, lumen de lúmine, Deum verum de Deo vero, génitum, non factum, consubstantiálem Patri: per quem ómnia facta sunt. Qui propter nos hómines et propter nostram salútem descéndit de cælis. Ad verba quæ sequuntur, usque ad factus est , omnes se inclinant. Et incarnátus est de Spíritu Sancto ex María Vírgine, et homo factus est. Crucifíxus étiam pro nobis sub Póntio Piláto; passus et sepúltus est, et resurréxit tértia die, secúndum Scriptúras, et ascéndit in cælum, sedet ad déxteram Patris. Et íterum ventúrus est cum glória, iudicáre vivos et mórtuos, cuius regni non erit finis. Et in Spíritum Sanctum, Dóminum et vivificántem: qui ex Patre Filióque procédit. Qui cum Patre et Fílio simul adorátur et conglorificátur: qui locútus est per prophétas. Et unam, sanctam, cathólicam et apostólicam Ecclésiam. Confíteor unum baptísma in remissiónem peccatórum. Et exspécto resurrectiónem mortuórum, et vitam ventúri sǽculi. Amen. 19. Loco symboli nicæno-constantinopolitani, præsertim tempore Quadragesimæ et tempore paschali, adhiberi potest symbolum baptismale Ecclesiæ Romanæ sic dictum Apostolorum: Credo in Deum, Patrem omnipoténtem, Creatórem cæli et terræ, et in Iesum Christum, Fílium eius únicum, Dóminum nostrum, Ad verba quæ sequuntur, usque ad María Vírgine , omnes se inclinant. qui concéptus est de Spíritu Sancto, natus ex María Vírgine, passus sub Póntio Piláto, crucifíxus, mórtuus, et sepúltus, descéndit ad ínferos, tértia die resurréxit a mórtuis, ascéndit ad cælos, sedet ad déxteram Dei Patris omnipoténtis, inde ventúrus est iudicáre vivos et mórtuos. Credo in Spíritum Sanctum, sanctam Ecclésiam cathólicam, sanctórum communiónem, remissónem peccatórum, carnis resurrectiónem, vitam ætérnam. Amen. |
137. Symbolum cantatur vel recitatur a sacerdote una cum populo (cf. n. 68), omnibus stantibus. Ad verba Et incarnátus est, etc. omnes profunde se inclinant; in sollemnitatibus vero Annuntiationis et Nativitatis Domini genua flectunt. | 68. Utrum genuflectendum sit ad verba Et incarnatus est... in festo Nativitatis Domini tantum, an durante tota Octava. Resp.: Die 25 decembris tantum. (Notitiae (1965), vol. 1, p. 252) |
||
| 20. Deinde fit oratio universalis, seu oratio fidelium. | 138. Dicto symbolo, sacerdos stans ad sedem, manibus iunctis, brevi monitione fideles invitat ad orationem universalem. Deinde cantor vel lector vel alius, ex ambone aut ex alio loco convenienti, intentiones versus populum proponit, populo pro sua parte suppliciter respondente. Postremo sacerdos, manibus extensis, precationem oratione concludit. | 177. Intentiones orationis fidelium, post introductionem sacerdotis, ipse diaconus de more ex ambone profert. |
19. Quomodo celebrans manus tenere debet durante oratione fidelium? Resp.: Stet manibus iunctis. (Notitiae (1965), vol. 1, p. 140) |
|
Liturgia eucharistica |
Liturgia eucharistica |
Liturgia eucharistica |
||
|
21.
His absolutis, incipit cantus ad offertorium.
Interim ministri corporale, purificatorium, calicem, pallam et missale
super altare collocant. 22. Expedit ut fideles participationem suam oblatione manifestent, afferendo sive panem et vinum ad Eucharistiæ celebrationem, sive alia dona, quibus necessitatibus Ecclesiæ et pauperum subveniatur. |
139. Oratione universali absoluta, omnes sedent et incipit cantus ad offertorium
(cf. n. 74). Acolythus vel alius minister laicus corporale, purificatorium, calicem, pallam et missale super altare collocat. 140. Expedit ut participatio fidelium manifestetur per oblationem sive panis et vini ad Eucharistiæ celebrationem, sive aliorum donorum, quibus necessitatibus ecclesiæ et pauperum subveniatur. Oblationes fidelium a sacerdote accipiuntur, adiuvantibus acolytho vel alio ministro. Panis et vinum pro Eucharistia ad celebrantem deferuntur, qui ea super altare deponit, alia autem dona alio apto loco collocantur (cf. n. 73). |
178. Oratione universali absoluta, sacerdote ad sedem remanente, diaconus altare præparat, acolytho adiuvante; ipsius tamen est sacrorum vasorum curam gerere. Assistit etiam sacerdoti ad dona populi recipienda. | ||
|
23.
Sacerdos, stans ad altare,
accipit patenam cum pane,
eamque ambabus manibus aliquantulum elevatam super altare tenet,
submissa voce dicens: Benedictus es, Dómine, Deus univérsi, quia de tua largitáte accépimus panem, quem tibi offérimus, fructum terræ et óperis mánuum hóminum: ex quo nobis fiet panis vitæ. Deinde deponit patenam cum pane super corporale. Si vero cantus ad offertorium non peragitur, sacerdoti licet hæc verba elata voce proferre; in fine populus acclamare potest: Benedíctus Deus in sǽcula. |
141. Sacerdos, ad altare, accipit patenam cum pane, eamque ambabus manibus aliquantulum elevatam super altare tenet, dicens secreto Benedíctus es, Dómine. Deinde patenam cum pane super corporale deponit. | 178. Tradit deinde [diaconus] sacerdoti patenam cum pane consecrando. | ||
|
24.
Diaconus, vel sacerdos, infundit vinum et parum aquæ in calicem, dicens secreto: Per huius aquæ et vini mystérium eius efficiámur divinitátis consórtes, qui humanitátis nostræ fíeri dignátus est párticeps. |
142. Postea, sacerdos stans ad latus altaris, infundit vinum et parum aquæ
in calicem, dicens secreto: Per huius aquæ, ministro urceolos porrigente. Reversus
ad medium altaris, acceptum calicem ambabus manibus parum elevatum
tenet, dicens secreto Benedíctus es, Dómine, et deinde calicem super corporale
deponit, et palla pro opportunitate cooperit. Si vero cantus ad offertorium non peragitur vel non pulsatur organum, sacerdoti licet, in præsentatione panis et vini, elata voce proferre formulas benedictionis, quibus populus acclamat: Benedíctus Deus in sǽcula. |
178.[Diaconus] infundit vinum et parum aquæ in calicem, dicens secreto: Per huius aquæ, et postea calicem sacerdoti præsentat. Hanc præparationem calicis, ad abacum peragere potest. | ||
|
25.
Postea sacerdos accipit calicem,
eumque ambabus manibus aliquantulum elevatum super altare tenet,
submissa voce dicens: Benedíctus es, Dómine, Deus univérsi, quia de tua largitáte accépimus vinum, quod tibi offérimus, fructum vitis et óperis mánuum hóminum, ex quo nobis fiet potus spiritális. Deinde calicem super corporale deponit. Si vero cantus ad offertorium non peragitur, sacerdoti licet hæc verba elata voce proferre; in fine populus acclamare potest: Benedíctus Deus in sǽcula. |
||||
|
26.
Postea sacerdos, profunde inclinatus,
dicit secreto: In spíritu humilitátis et in ánimo contríto suscipiámur a te, Dómine; et sic fiat sacrifícium nostrum in conspéctu tuo hódie. ut pláceat tibi, Dómine Deus. |
143. Calice super altare deposito, sacerdos, profunde inclinatus, dicit secreto: In spíritu humilitátis. | |||
| 27. Et, pro opportunitate, incensat oblata, crucem et altare. Postea vero diaconus vel alius minister incensat sacerdotem et populum. | 144. Deinde, si incensum adhibetur, sacerdos illud in thuribulo imponit, benedicit nihil dicens atque oblata, crucem et altare incensat. Minister stans ad latus altaris sacerdotem incensat, deinde populum. | 178.Si incensum adhibetur, in thurificandis oblatis, cruce et altari sacerdoti ministrat, et postea ipse, vel acolythus, sacerdotem et populum incensat. |
2. In Missa cum populo modo sollemniore celebranda, adhibentur diversi modi turificandi oblata et altare: alter simplex ac planus, alter idem ac ritus turificandi praescriptus in praecedenti Missali. Quinam usus sequendus est? Resp. Numquam obliviscendum est Missale Pauli Papae VI, inde ab anno 1970, successisse in locum illius, qui improprie << Missale S. Pii V >> nuncupatur, idque ex integro, sive pro textibus, sive pro rubricis. Ubi rubricae Missalis Pauli VI nihil dicunt aut parum dicunt singillatim in nonnullis locis, non ideo inferendum est quod oporteat servare ritum antiquum. Proinde non sunt iterandi gestus multiplices atque implexi turificationis iuxta praescripta Missalis prioris (cf. Missale Romanum, T. P. Vaticanis, 1962: Ritus servandus VII et Ordo Incensandi, pp. LXXX-LXXXIII). In turificando, celebrans (IGMR 51 et 105) hoc simplici modo procedat: a) erga oblata: triplici ductu turificat, sicut agit diaconus erga Evangelium; b) erga crucem: triplici ductu turificat, quando ante eam celebrans venit; c) erga altare: passim turificat a latere, dum circuit altare, nulla distinctione facta inter mensam et latera. (Notitiae, 14 (1978), pp. 301-302) |
|
|
28.
Deinde sacerdos, stans ad latus altaris,
lavat manus, dicens secreto: Lava me, Dómine, ab iniquitáte mea, et a peccáto meo munda me. |
145. Post orationem In spíritu humilitátis vel post incensationem, sacerdos, stans ad latus altaris, manus lavat, secreto dicens: Lava me, Dómine, ministro aquam fundente. |
27. Utrum in Missae celebratione ritus << Lavabo >> omitti possit? Resp.: Nullo modo. Nam: 1. Sive Institutio generalis (nn. 52; 106; 222) sive Ordo Missae (cum populo, n. 24; sine populo, n. 18) tanquam unum e ritibus normativis praeparationis donorum << Lavabo >> ostendunt. Agitur, evidenter, de ritu non maioris dignitatis, tamen non omittendus ob eius significationem, quae ita indicatur << quo ritu desiderium inter [[[Nota: Huius textus exemplar tam hic corrumpitur ut haud legatur.]]] [[[Note: The copy of this text is so corrupted here that it cannot be read.]]] (Notitiae, 6 (1970), p. 38) |
||
|
29.
Stans postea in medio altaris, versus ad populum,
extendens et iungens manus, dicit: Oráte, fratres: ut meum ac vestrum sacrifícium acceptábile fiat apud Deum Patrem omnipoténtem. Populus surgit et respondet: Suscípiat Dóminus sacrifícium de mánibus tuis ad laudem et glóriam nóminis sui, ad utilitátem quoque nostram totiúsque Ecclésiæ suæ sanctæ. 30. Deinde sacerdos, manibus extensis, dicit orationem super oblata. Qua conclusa, populus acclamat: Amen. |
146. Ad medium altaris deinde reversus, sacerdos, stans versus populum, extendens et iungens manus, populum ad orandum invitat, dicens: Oráte, fratres. Populus surgit et responsionem dat: <Suscípiat Dóminus. Deinde sacerdos, manibus extensis, dicit orationem super oblata. In fine populus acclamat: Amen. | |||
Prex eucharistica |
Prex eucharistica |
Prex eucharistica |
||
|
31.
Tunc sacerdos incipit Precem eucharisticam. Manus extendens, dicit: Dóminus vobíscum. Populus respondet Et cum spíritu tuo. Sacerdos, manus elevans, prosequitur: Sursum corda. Populus: Habémus ad Dóminum. Sacerdos, manibus extensis, subdit: Grátias agámus Dómino Deo nostro. Populus: Dignum et iustum est. Sacerdos proceditur præfationem, manibus extensis. In fine autem præfationis iungit manus et, una cum populo, ipsam præfationem concludit, cantans vel clara voce dicens: Sanctus, Sanctus, Sanctus Dóminus Deus Sábaoth. Pleni sunt cæli et terra glória tua. Hosanna in excélsis. Benedíctus qui venit in nómine Dómini. Hosanna in excélsis. |
147. Tunc sacerdos incipit Precem eucharisticam. Iuxta rubricas (cf. n. 365)
seligit unam ex iis quæ in Missali Romano inveniuntur, vel ab Apostolica Sede
probatæ sunt. Prex eucharistica natura sua exigit ut solus sacerdos, vi ordinationis,
eam proferat. Populus vero sacerdoti in fide et cum silentio se societ,
necnon interventibus in eucharisticæ Precis cursu statutis, qui sunt responsiones
in dialogo Præfationis, Sanctus, acclamatio post consecrationem et acclamatio
Amen post doxologiam finalem, necnon aliæ acclamationes a Conferentia
Episcoporum probatæ et a Sancta Sede recognitæ. Valde convenit ut sacerdos partes Precis eucharisticæ, quæ notis ditantur, cantu proferat. 148. Precem eucharisticam incipiens, sacerdos, manus extendens, cantat vel dicit: Dóminus vobíscum, populo respondente: Et cum spíritu tuo. Cum prosequitur: Sursum corda, manus elevat. Populus respondet: Habémus ad Dóminum. Deinde sacerdos, manibus extensis, subdit: Grátias agámus Dómino Deo nostro, et populus respondet: Dignum et iustum est. Postea sacerdos prosequitur, manibus extensis, Præfationem; eaque conclusa, iunctis manibus, una cum omnibus adstantibus, cantat vel clara voce dicit: Sanctus (cf. n. 79 b). |
179. Durante Prece eucharistica, diaconus stat prope sacerdotem, aliquanto tamen post ipsum, ut, quando opus sit, ad calicem vel ad missale ministret. | ||
| 32. In omnibus Missis licet sacerdoti celebranti partes præsertim præcipuas Precis eucharisticæ cantare. | ||||
| In Prece eucharistica prima, seu Canone romano, ea quæ inter parentheses includuntur omitti possunt. | ||||
Prex eucharistica I (Canon Romanus) |
||||
|
84.
Sacerdos, manibus extensis, dicit: Te ígitur, clementíssime Pater, per Iesum Christum, Fílium tuum, Dóminum nostrum, súpplices rogámus ac pétimus, iungit manus et dixit: uti accépta hábeas signat semel super panem et calicem simul, dicens: et benedícas + hæc dona, hæc múnera, hæc sancta sacrifícia illibáta, extensis manibus prosequitur: in primis, quæ tibi offérimus pro Ecclésia tua sancta cathólica: quam pacificáre, custodíre, adunáre et régere dignéris toto orbe terrárum: una cum fámulo tuo Papa nostro et Antístite nostro* et ómnibus orthodóxis atque cathólicæ et apostólicæ fídei cultóribus. * Hic fieri potest mentio de Episcopis Coadiutore vel Auxiliaribus, vel de alio Episcopo, ut in Institutione generali Missalis Romani, n. 149, notatur. |
149. Sacerdos prosequitur Precem eucharisticam iuxta rubricas, quæ in singulis
Precibus exponuntur. Si celebrans est Episcopus, in Precibus, post verba: Papa nostro N. subiungit: et me indígno fámulo tuo, vel post verba: Papæ nostri N., subiungit: mei indígni fámuli tui. Si autem Episcopus extra dioecesim suam celebrat, post verba: Papa nostro N. subiungit: et me indígno fámulo tuo, et fratre meo N., Epíscopo huius Ecclésiæ N., vel post verba: Papæ nostri N., subiungit: mei indígni fámuli tui, et fratris mei N., Epíscopi huius Ecclésiæ N. Episcopus dioecesanus, aut qui eidem in iure æquiparatus est, nominari debet hac formula: una cum fámulo tuo Papa nostro N. et Epíscopo (vel: Vicário, Præláto, Præfécto, Abbáte) nostro N. Episcopos Coadiutorem et Auxiliares, non autem alios Episcopos forte præsentes, nominari licet in Prece eucharistica. Quando plures nominandi sunt, dicitur sub formula generali: et Epíscopo nostro N. eiúsque Epíscopis adiutóribus. In unaquaque Prece eucharistica, prædictæ formulæ aptandæ sunt, normis grammaticorum attentis. |
|||
|
85. Commemoratio pro vivis. Meménto, Dómine, famulórum famularúmque tuarum N. et N. Iungit manus et orat aliquantulum pro quibus orare intendit. Deinde, manus extensis, prosequitur: et ómnium circumstántium, quórum tibi fides cógnita est et nota devótio, pro quibus tibi offérimus: vel qui tibi ófferunt hoc sacrifícium laudis, pro se suísque ómnibus: pro redemptióne animárum suárum, pro spe salútis et incolumitátis suæ: tibíque reddunt vota sua ætérno Deo, vivo et vero. |
||||
|
86.Infra Actionem Communicántes, et memóriam venerántes, in primis gloriósæ semper Vírginis Maríæ, Genetrícis Dei et Dómini nostri Iesu Christi: † sed et beáti Ioseph, eiúsdem Vírginis Sponsi, et beatórum Apostolórum ac Mártyrum tuórum, Petri et Pauli, Andréæ, (Iacóbi, Ioánnis, Thomæ, Iacóbi, Philíppi, Bartholomǽi, Matthǽi, Simónis et Thaddæi: Lini, Cleti, Cleméntis, Xysti, Cornélii, Cypriáni, Lauréntii, Chrysógoni, Ioánnis et Pauli, Cosmæ et Damiáni) et ómnium Sanctórum tuórum; quórum méritis precibúsque concédas, ut in ómnibus protectiónis tuæ muniámur auxílio. (Per Christum Dóminum nostrum. Amen.) |
||||
|
87. Manibus extensis, prosequitur: Hanc ígitur oblatiónem servitútis nostræ, sed et cunctæ famíliæ tuæ, quǽsumus, Dómine, ut placátus accípias: diésque nostros in tua pace dispónas, atque ab ætérna damnatióne nos éripi et in electórum tuórum iúbeas grege numerári. Iungit manus (Per Christum Dóminum nostrum. Amen.) |
||||
|
88. Tenens manus extensas super oblata, dicit: Quam oblatiónem tu, Deus, in ómnibus, quǽsumus, benedíctam, adscríptam, ratam, rationábilem, acceptabilémque fácere dignéris: ut nobis Corpus et Sanguis fiat dilectíssimi Fílii tui, Dómini nostri Iesu Christi. Iungit manus. |
179. Inde ab epiclesi usque ad ostensionem calicis diaconus de more genuflexus manet. Si adsunt plures diaconi, unus ex eis ad consecrationem immittere potest incensum in thuribulum atque ad ostensionem hostiæ et calicis incensare. |
Si calix et pyxis cooperiuntur, diaconus ante epiclesim ea discooperit. (Caeremoniale episcoporum, editio typica, reimpressio 1995, n. 155) |
||
|
89. In formulis quæ sequuntur, verba Domini proferantur distincte et aperte,
prouti natura eorundem verborum requirit. Qui, prídie quam paterétur, accipit panem, eumque parum elevatum super altare tenens, prosequitur: accépit panem in sanctas ac venerábiles manus suas, elevat oculos, et elevátis óculis in cælum ad te Deum Patrem suum omnipoténtem, tibi grátias agens benedíxit, fregit, dedítque discípulis suis, dicens: parum se inclinat Accípite et manducáte ex hoc omnes: hoc est enim Corpus meum, quod pro vobis tradétur. Hostiam consecratam ostendit populo, reponit super patenam, et genuflexus adorat. |
150. Paulo ante consecrationem, minister, pro opportunitate, campanulæ signo
fideles monet. Item pulsat campanulam ad unamquamque ostensionem,
iuxta cuiusque loci consuetudinem. Si incensum adhibetur, cum hostia et calix populo post consecrationem ostenduntur, minister ea incensat. |
|||
|
90. Postea prosequitur: Símili modo, postquam cenátum est, accipit calicem, eumque parum elevatum super altare tenens, prosequitur: accípiens et hunc præclárum cálicem in sanctas ac venerábiles manus suas, item tibi grátias agens benedíxit, dedítque discípulis suis, dicens: parum se inclinat Accípite et bíbite ex eo omnes: hic est enim calix Sánguinis mei novi et ætérni testaménti, qui pro vobis et pro multis effundétur in remissiónem peccatórum. Hoc fácite in meam commemoratiónem. Calicem ostendit populo, deponit super patenam, et genuflexus adorat. |
Post consecrationem diaconus calicem et pyxidem, pro opportunitate, denuo cooperit. (Caeremoniale episcoporum, editio typica, reimpressio 1995, n. 155) |
|||
|
91. Deinde dicit: Mystérium fídei. Et populus prosequitur, acclamans: Mortem tuam annuntiámus, Dómine, et tuam resurrectiónem confitémur, donec vénias. Vel: Quotiescúmque manducámus panem hunc et cálicem bíbimus, mortem tuam annuntiámus, Dómine, donec vénias. Vel: Salvátor mundi, salva nos, qui per crucem et resurrectiónem tuam liberásti nos. |
151. Post consecrationem, dicto a sacerdote: Mystérium fídei, populus acclamationem profert, adhibita una ex formulis præscriptis. |
De Diaconi Monitionibus Inter monitiones, quae in celebratione Missae ad diaconum pertinent, ab aliquibus enumeratur etiam expressio « Mysterium fidei » post factam consecrationem panis et vini a sacerdote celebrante. Ad rem quod attinet, animadverti debet quod sequitur. Re quidem vera, verba « Mysterium fidei » inveniuntur in omnibus manuscriptis Canonis romani a saeculo VII et deinceps. Attamen eorum origo omnino ignoratur. Unica indicatio biblica circa illam expressionem habetur in 1 Tim 3, 9 ubi « mysterium fidei » universam doctrinam christianam designat vel Dei propositum pro mundi salute (cf. Jungmann, Missarum sollemnia, II editio – Wien 1949, II pars, nn. 269 ss). Iam tempore Consilii ad exsequendam Constitutionem de sacra Liturgia viri periti huiusmodi quaestionem examini subiecerant et ad hanc pervenerant conclusionem: expressio « Mysterium fidei » pronuntianda est a sacerdote, non vero a diacono. Omnibus bene perpensis, servanda est rubrica Missalis Romani, quae statuit « Deinde (sacerdos) dicit: "Mysterium fidei" » (Ordo Missae, n. 93). Rubrica confirmata est in Caeremoniale Episcoporum, n. 155. (Notitiae, vol. 27 (1988), p. 152) |
||
|
92. Deinde sacerdos, extensis manibus, dicit: Unde et mémores, Dómine, nos servi tui, sed et plebs tua sancta, eiúsdem Christi, Fílii tui, Dómini nostri, tam beátæ passiónis, necnon et ab ínferis resurrectiónis, sed et in cælos gloriósæ ascensiónis: offérimus præcláræ maiestáti tuæ de tuis donis ac datis hóstiam puram, hóstiam sanctam, hóstiam immaculátam, Panem sanctum vitæ ætérnæ et Cálicem salútis perpétuæ. |
||||
| 93. Supra quæ propítio ac seréno vultu respícere dignéris: et accépta habére, sícuti accépta habére dignátus es múnera púeri tui iusti Abel, et sacrifícium Patriárchæ nostri Abrahæ, et quod tibi óbtulit summus sacérdos tuus Melchísedech, sanctum sacrifícium, immaculátam hóstiam. |
||||
|
94. Inclinatus, iunctis manibus, prosequitur: Súpplices te rogámus, omnípotens Deus: iube hæc perférri per manus sancti Angeli tui in sublíme altáre tuum, in conspéctu divínæ maiestátis tuæ; ut, quotquot ex hac altáris participatióne sacrosánctum Fílii tui Corpus et Sánguinem sumpsérimus, erigit se atque seipsum signat, dicens: omni benedictióne cælesti et grátia repleámur. Iungit manus. (Per Christum Dóminum nostrum. Amen.) |
||||
| 95. Commemoratio pro defunctis. Manibus extensis, dicit: Meménto étiam, Dómine, famulórum famularúmque tuárum N. et N., qui nos præcessérunt cum signo fídei, et dórmiunt in somno pacis. Iungit manus et orat aliquantulum pro iis defunctis, pro quibus orare intendit. Deinde, extensis manibus, prosequitur: Ipsis, Dómine, et ómnibus in Christo quiescéntibus, locum refrigérii, lucis et pacis, ut indúlgeas, deprecámur. Iungit manus. (Per Christum Dóminum nostrum. Amen.) |
||||
|
96. Manu dextera percutit sibi pectus, dicens: Nobis quoque peccatóribus fámulis tuis, et extensis manibus prosequitur: de multitúdine miseratiónum tuárum sperántibus, partem áliquam et societátem donáre dignéris cum tuis sanctis Apóstolis et Martýribus: cum Ioánne, Stéphano, Matthía, Bárnaba, (Ignátio, Alexándro, Marcellíno, Petro, Felicitáte, Perpétua, Agatha, Lúcia, Agnéte, Cæcília, Anastásia) et ómnibus Sanctis tuis: intra quorum nos consórtium, non æstimátor mériti, sed véniæ, quǽsumus, largítor admítte. Iungit manus Per Christum Dóminum nostrum. |
||||
|
97. Et prosequitur: Per quem hæc ómnia, Dómine, semper bona creas, sanctíficas, vivíficas, benedícis, et præstas nobis. 98. Accipit patenam cum hostia et calicem, et utrumque elevans, dicit: Per ipsum, et cum ipso, et in ipso, est tibi Deo Patri omnipoténti, in unitáte Spíritus Sancti, omnis honor et glória per ómnia sæcula sæculorum. Populus acclamat: Amen. |
151. In fine Precis eucharisticæ, sacerdos, accipiens patenam cum hostia et calicem et utrumque elevans, doxologiam: Per ipsum, solus profert. Populus in fine acclamat: Amen. Postea sacerdos patenam et calicem super corporale deponit. | 180. Ad doxologiam finalem Precis eucharisticæ, stans ad latus sacerdotis, calicem elevatum tenet, dum sacerdos patenam cum hostia elevat, usquedum populus Amen acclamaverit. | ||
| Deinde sequitur ritus communionis. | ||||
Ritus communionis |
||||
|
124. Calice et patena depositis, sacerdos, iunctis manibus, dicit: Præcéptis salutáribus móniti, et divína institutióne formáti, audémus dícere: Extendit manus et, una cum populo, pergit: Pater noster, qui es in cælis: sanctificétur nomen tuum; advéniat regnum tuum; fiat volúntas tua, sicut in cælo, et in terra. Panem nostrum cotidiánum da nobis hódie; et dimítte nobis débita nostra, sicut et nos dimíttimus debitóribus nostris; et ne nos indúcas in tentatiónem; sed líbera nos a malo. |
152. Expleta Prece eucharistica, sacerdos, manibus iunctis, dicit monitionem ante Orationem dominicam, quam deinde una cum populo profert, manibus extensis. | |||
|
125. Manibus extensis, sacerdos solus prosequitur, dicens: Líbera nos, quǽsumus, Dómine, ab ómnibus malis, da propítius pacem in diébus nostris, ut, ope misericórdiæ tuæ adiúti, et a peccáto simus semper líberi et ab omni perturbatióne secúri: exspectántes beátam spem et advéntum Salvatóris nostri Iesu Christi. Iungit manus. Populus orationem concludit, acclamans: Quia tuum est regnum, et potéstas, et glória in sǽcula. |
153. Oratione dominica conclusa, sacerdos, manibus extensis, solus dicit embolismum Líbera nos, quo completo, populus acclamat: Quia tuum est regnum. | |||
|
126. Deinde sacerdos, manibus extensis, clara voce dicit: Dómine Iesu Christe, qui dixísti Apóstolis tuis: Pacem relínquo vobis, pacem meam do vobis: ne respícias peccáta nostra, sed fidem Ecclésiæ tuæ; eámque secúndum voluntátem tuam pacificáre et coadunáre digneris. Iungit manus. Qui vivis et regnas in sǽcula sǽculorum. Populus respondet: Amen. 127. Sacerdos, ad populum conversus, extendens et iungens manus, subdit: Pax Dómini sit semper vobíscum. Populus respondet: Et cum spíritu tuo. 128. Deinde, pro opportunitate, diaconus, vel sacerdos, subiungit: Offérte vobis pacem. Et omnes, iuxta locorum consuetudines, pacem, communionem et caritatem sibi invicem significant. Sacerdos pacem dat diacono vel ministro. |
154. Deinde sacerdos, manibus extensis, clara voce dicit orationem Dómine
Iesu Christe, qui dixísti; eaque conclusa, extendens et iungens manus, pacem
annuntiat, versus ad populum, dicens: Pax Dómini sit semper vobíscum. Populus
respondet: Et cum spíritu tuo. Postea, pro opportunitate, sacerdos subiungit:
Offérte vobis pacem. Sacerdos pacem potest dare ministris, semper tamen intra presbyterium remanens, ne celebratio turbetur. Item faciat si e rationabili causa aliquibus paucis fidelibus pacem dare velit. Omnes vero, iuxta ea quæ a Conferentia Episcoporum statuta sunt, pacem, communionem et caritatem sibi invicem significant. Dum pax datur, dici potest: Pax Dómini sit semper tecum, cui respondetur: Amen. |
181. Postquam sacerdos dixit orationem ad pacem et: Pax Dómini sit semper vobíscum, et populus respondit: Et cum spíritu tuo, diaconus, pro opportunitate, invitationem facit ad pacem, dicens, manibus iunctis et versus ad populum: Offérte vobis pacem. Ipse vero pacem a sacerdote recipit, aliisque ministris sibi propioribus potest offerre. | ||
|
129.
Deinde accipit hostiam eamque super patenam frangit,
et particulam immittit in calicem, dicens secreto: Hæc commíxtio Córporis et Sánguinis Dómini nostri Iesu Christi fiat accipiéntibus nobis in vitam ætérnam. 130. Interim cantatur vel dicitur: Agnus Dei, qui tollis peccáta mundi: miserére nobis. Agnus Dei, qui tollis peccáta mundi: miserére nobis. Agnus Dei. qui tollis peccáta mundi: dona nobis pacem. Quod etiam pluries repeti potest, si fractio panis protrahitur. Ultima tamen vice dicitur: dona nobis pacem. |
155. Postea sacerdos accipit hostiam, eamque super patenam frangit, et particulam immittit in calicem, dicens secreto: Hæc commíxtio. Interim a choro et a populo cantatur vel dicitur Agnus Dei (cf. n. 83). | |||
|
131. Sacerdos dicit secreto: Dómine Iesu Christe, Fili Dei vivi, qui ex voluntáte Patris, cooperánte Spíritu Sancto, per mortem tuam mundum vivificásti: líbera me per hoc sacrosánctum Corpus et Sánguinem tuum ab ómnibus iniquitátibus meis et univérsis malis: et fac me tuis semper inhærére mandátis, et a te numquam separári permíttas. Vel: Percéptio Córporis et Sánguinis tui, Dómine Iesu Christe, non mihi provéniat in iudícium et condemnatiónem: sed pro tua pietáte prosit mihi ad tutaméntum mentis et córporis, et ad medélam percipiéndam. |
156. Tunc sacerdos secreto et manibus iunctis dicit orationem ad Communionem Dómine Iesu Christe, Fili Dei vivi vel Percéptio Córporis et Sánguinis. | |||
|
132.
Sacerdos genuflectit, accipit hostiam,
eamque aliquantulum elevatam super patenam tenens,
versus ad populum, clara voce dicit: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccáta mundi. Beáti qui ad cenam Agni vocáti sunt. Et una cum populo semel subdit: Dómine, non sum dignus, ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo et sanábitur ánima mea. 133. Et sacerdos, versus ad altare, secreto dicit: Corpus Christi custódiat me in vitam ætérnam. Et reverenter sumit Corpus Christi. Deinde accipit calicem et secreto dicit: Sanguis Christi custódiat me in vitam ætérnam. Et reverenter sumit Sanguinem Christi. |
157. Oratione conclusa, sacerdos genuflectit, accipit hostiam in eadem Missa
consecratam, eamque aliquantulum elevatam super patenam vel super calicem tenens,
versus ad populum, dicit: Ecce Agnus Dei, et una cum populo subdit: Dómine,
non sum dignus. 158. Postea, stans ad altare conversus, sacerdos secreto dicit: Corpus Christi custódiat me in vitam ætérnam, et reverenter sumit Corpus Christi. Deinde accipit calicem, secreto dicens: Sanguis Christi custódiat me in vitam ætérnam, et reverenter sumit Sanguinem Christi. |
Responsa ad dubia proposita
R. Negative ad utrumque (Notitiae, 45 (2008), p. 609) Sacerdos, quoties sanctam Missam celebrat, toties ad altare tempore a Missali statuto se communicare debet, concelebrantes vero antequam ipsi ad distributionem Communionis procedant. Numquam attendat Sacerdos celebrans vel concelebrans usque ad Communionem populi expletam, ut se communicet. (Redemptionis sacramentum (25 March 2004), in Notitiae, vol. 40 (2004), n. 97) |
||
|
134.
Postea accipit patenam vel pyxidem,
accedit ad communicandos,
et hostiam parum elevatam unicuique eorum ostendit, dicens: Corpus Christi. Communicandus respondet: Amen. Et communicatur. Eo modo agit et diaconus, si sacram Communionem distribuit. 135. Si adsint sub utraque specie communicandi, servetur ritus suo loco descripto. |
160. Sacerdos deinde accipit patenam vel pyxidem, et accedit ad communicandos,
qui de more processionaliter appropinquant. Non licet ipsis fidelibus panem consecratum neque calicem sacrum per semetipsos accipere eo minus de manu in manum inter se transmittere. Fideles communicant genuflexi vel stantes, prout Conferentia Episcoporum statuerit. Cum autem stantes communicant, commendatur ut debitam reverentiam, ab iisdem normis statuendam, ante susceptionem Sacramenti faciant. 161. Si Communio sub specie tantum panis fit, sacerdos hostiam parum elevatam unicuique ostendit dicens: Corpus Christi. Communicandus respondet: Amen, et Sacramentum recipit, ore vel, ubi concessum sit, manu, pro libitu suo. Communicandus statim ac sacram hostiam recipit, eam ex integro consumit. Si vero Communio fit sub utraque specie, servetur ritus suo loco descriptus (cf. nn. 284-287). 162. In distribuenda Communione sacerdotem adiuvare possunt alii presbyteri forte præsentes. Si isti præsto non sunt et communicantium numerus valde magnus, sacerdos in adiutorium sibi vocare potest ministros extraordinarios, idest acolythum rite institutum aut etiam alios fideles, qui ad hoc rite deputati sint. In casu necessitatis, sacerdos potest fideles idoneos, ad actum deputare. Hi ministri ad altare ne accedant antequam sacerdos Communionem sumpserit, semperque vas ubi continentur Ss.mæ Eucharistiæ species, fidelibus distribuendæ, e manu sacerdotis celebrantis accipiant. |
182. Communione a sacerdote facta, diaconus Communionem sub utraque specie ab ipso sacerdote accipit, et sacerdotem deinde adiuvat in Communione populo distribuenda. Quod si Communio sub utraque specie fit, ipse calicem sumentibus ministrat et, distributione peracta, statim totum Christi Sanguinem qui remansit ad altare reverenter consumit, adiuvantibus, si casus fert, aliis diaconis et presbyteris. |
Patina pro Communione fidelium oportet retineatur, ad vitandum periculum ut hostia sacra vel quoddam eius fragmentum cadat. (Redemptionis sacramentum (25 March 2004), in Notitiae, vol. 40 (2004), n. 93) Item parentur: [ ... ] c) in abaco: calix, corporale, purificatorium et, pro opportunitate, palla; patena et pyxides, si necessariae sunt; panis pro Communione sacerdotis qui praeest, diaconi, ministrorum et populi; urceoli cum vino et aqua, nisi haec omnia a fidelibus in processione ad offertorium praesententur; vas aquae benedicendae, si fit aspersio; patina pro Communione fidelium; et ea quae necessaria sunt ad manus lavandas. (Institutio Generalis Missalis Romani, editio typica tertia, n. 118) |
|
| 136. Dum sacerdos sumit Corpus Christi, inchoatur cantus ad Communionem. | 159. Dum sacerdos sumit Sacramentum, inchoatur cantus ad Communionem (cf. n. 86). | |||
| 137.
Distributione Communionis expleta,
sacerdos vel diaconus purificat patenam super calicem
et ipsum calicem. Dum purificationem peragit, sacerdos dicit secreto: Quod ore súmpsimus, Dómine, pura mente capiámus, et de múnere temporáli fiat nobis remédium sempitérnum. |
163. Distributione Communionis expleta, sacerdos vinum consecratum forte
remanens ipse ad altare statim ex integro consumit; hostias vero consecratas
quæ supersunt, aut ad altare sumit aut defert ad locum Eucharistiæ asservandæ
destinatum. Sacerdos, ad altare reversus, colligit fragmenta, si quæ sint; deinde, stans ad altare vel ad abacum, purificat patenam vel pyxidem super calicem, postea purificat calicem, dicens secreto: Quod ore súmpsimus, et calicem purificatorio exterget. Si vasa purificata sunt ad altare, a ministro deferuntur ad abacum. Licet tamen vasa purificanda, præsertim si sint plura, opportune cooperta, in altari vel in abaco super corporale relinquere eaque statim post Missam, populo dimisso, purificare. |
183. Distributione Communionis expleta, diaconus cum sacerdote ad altare revertitur, colligit fragmenta, si quæ sint, deinde portat calicem et alia vasa sacra ad abacum, ibique ea purificat et de more componit, dum sacerdos ad sedem redit. Licet tamen vasa purificanda, opportune cooperta, in abaco super corporale relinquere eaque statim post Missam, populo dimisso, purificare. | ||
| 138. Tunc sacerdos ad sedem redire potest. Pro opportunitate sacrum silentium, per aliquod temporis spatium, servari, vel psalmum aut canticum laudis proferri potest. | 164. Postea sacerdos ad sedem redire potest. Sacrum silentium, per aliquod temporis spatium, servari, vel psalmus aut aliud laudis canticum aut hymnus proferri potest (cf. n. 88). | |||
| 139.
Deinde, stans ad altare vel ad sedem,
sacerdos versus ad populum, iunctis manibus, dicit: Orémus. Et omnes una cum sacerdote per aliquod temporis spatium in silentio orant, nisi silentium iam præcesserit. Deinde sacerdos, manibus extensis, dicit orationem post Communionem. Populus in fine acclamat: Amen. |
165. Deinde, stans ad sedem vel ad altare, sacerdos, versus ad populum, dicit, manibus iunctis: Orémus et, extensis manibus, orationem post Communionem recitat, cui præmitti potest breve spatium silentii, nisi iam præcesserit statim post Communionem. In fine orationis populus acclamat: Amen. | |||
Ritus conclusionis |
Ritus conclusionis |
Ritus conclusionis |
||
| 140. Sequuntur, si necessariæ sint, breves annuntiationes ad populum. | 166. Expleta oratione post Communionem, fiant, si habendæ sunt, breves annuntiationes ad populum. | 184. Dicta oratione post Communionem, diaconus facit breves annuntiationes populo, quæ forte faciendæ sunt, nisi ipse sacerdos malit eas facere. | ||
| 141.
Deinde fit dimissio.
Sacerdos, versus ad populum, extendens manus, dicit: Dóminus vobíscum. Populus respondet: Et cum spíritu tuo. Sacerdos benedicit populum, dicens: Benedícat vos omnípotens Deus, Pater, et Filius, + et Spíritus Sanctus. Populus respondet: Amen. | ||||
| 142.
Quibusdam diebus vel occasionibus,
huic formulæ benedictionis præmittitur, iuxta rubricas,
alia formula benedictionis sollemnior, vel oratio super populum. 143. In Missa pontificali celebrans accipit mitram et, extendens manus, dicit: Dóminus vobíscum. Omnes respondent: Et cum spíritu tuo. Celebrans dicit: Sit nomen Dómini benedíctum. Omnes respondent: Ex hoc nunc et usque in sǽculum. Celebrans dicit: Adiutórium nostrum in nómine Dómini. Omnes respondent: Qui fecit cælum et terram. Tunc celebrans, accepto, si eo utitur, baculo, dicit: Benedícat vos omnípotens Deus, ter signum crucis super populum faciens, addit: Pater, + et Filius, + et Spíritus + Sanctus. Omnes: Amen. |
167. Deinde sacerdos, extendens manus, salutat populum, dicens: Dóminus
vobíscum, cui respondetur a populo: Et cum spíritu tuo. Et sacerdos, manus
denuo coniungens, et statim, manum sinistram super pectus ponens et manum
dexteram elevans, subdit: Benedícat vos omnípotens Deus et, signum crucis super
populum faciens, prosequitur: Pater, et Fílius, et Spíritus Sanctus. Omnes
respondent: Amen. Quibusdam diebus et occasionibus, haec benedictio, iuxta rubricas, oratione super populum vel alia formula sollemniore ditatur et exprimitur. Episcopus populo benedicit congruenti formula, ter signum crucis super populum faciens. |
185. Si adhibetur oratio super populum vel formula benedictionis sollemnis diaconus dicit: Inclináte vos ad benedictiónem. | ||
| 144.
Deinde diaconus, vel ipse sacerdos, manibus iunctis,
ad populum versus dicit: Ite, missa est. Vel: Ite, ad Evangelium Domini annuntiandum. Vel: Ite in pace, glorificando vita vestra Dominum. Vel: Ite in pace. Populus respondet: Deo gratias. |
168. Statim post benedictionem sacerdos, manibus iunctis, subiungit: Ite, missa est; et omnes respondent: Deo grátias. | 185. Data benedictione a sacerdote, diaconus populum dimittit dicens, manibus iunctis, ad populum versus: Ite, missa est. | ||
| 145. Deinde sacerdos altare osculo de more veneratur, ut initio. Facta denique profunda inclinatione cum ministris, recedit. | 169. Tunc sacerdos altare de more osculo veneratur, et facta illi cum ministris laicis profunda inclinatione, cum eis recedit. | 186. Deinde, una cum sacerdote, altare osculo veneratur, et, facta profunda inclinatione, simili modo quo processerat, recedit. | ||
| 146. Si qua actio liturgica immediate sequitur, ritus dimissionis omittuntur. | 170. Si vero Missam sequitur aliqua actio liturgica, ritus conclusionis, idest salutatio, benedictio et dimissio, omittuntur. |
A D.no Dylano Schrader Dioecesis Civitatis Ieffersoniensis Diacono, anno 2010 redactum.
Edited by Rev. Mr. Dylan Schrader, a deacon of the Diocese of Jefferson City, in 2010.